Ngọa Vân – Miền Đất Tổ Linh Thiêng

Hỡi cô yếm thắm hoa đào

Em về Yên Tử hay vào Ngọa Vân

Đông Triều- Uông Bí cũng gần

Hay em về lễ hội Ngọa Vân – anh cũng về.

Kính thưa mọi người :

Nhà Trần trị vì đất nước 175 năm (1225-1400), không phải là triều đại trị vì dài nhất nhưng là triều đại có nhiều đóng góp nhất cho lịch sử dân tộc.

An Sinh xưa, Đông Triều ngày nay vốn là quê gốc của nhà Trần. Đây là khu vực được An Sinh vương Trần Liễu cùng với triều đình xây dựng nhiều công trình phủ đệ, đền miếu và chùa tháp để thờ phụng Tổ tiên, các vị vua Trần và có thể còn nhiều quý tộc nhà Trần khác mà đến nay chúng ta chưa được biết đến. Việc lựa chọn An Sinh là vùng đất thờ tự thể hiện tư tưởng “lá rụng về cội” của các vua nhà Trần.

          Trước đây, nhiều thông tin cho rằng nơi đức vua, Phật hoàng Trần Nhân Tông- sơ Tổ của Thiền phái Trúc Lâm đã xuất gia tu hành và hóa Phật tại Yên Tử – chùa Đồng. Ngày nay chúng ta phải khẳng định lại rằng am, chùa Ngọa Vân mới là nơi đức vua – Phật hoàng Trần Nhân Tông tu hành, nhập Niết Bàn và hóa Phật, là Thánh địa linh thiêng của Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử.

          Ngọa Vân là 1 trong 14 điểm di tích thuộc Khu di tích lịch sử nhà Trần tại Đông Triều, đã được công nhận là di tích Quốc gia đặc biệt ngày 09/12/2013

          Với vị trí nằm trên núi Bảo Đài, thuộc phía Tây Yên Tử, Ngọa Vân thuộc địa phận của xã An Sinh và Bình Khê, thị xã Đông Triều. Nơi đây đã gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của Phật hoàng Trần Nhân Tông là vị vua thứ 3 của Nhà Trần, tên húy là Trần Khâm, Ngài sinh ngày 11/11 năm Nguyên Phong thứ 8 đời vua Trần Thánh Tông (1258).

        Sau 14 năm làm vua, 6 năm làm Thái thượng hoàng. Năm 1299, Thượng hoàng Trần Nhân Tông chính thức xuất gia tu hành khổ hạnh tại đỉnh Tử Tiêu núi Yên Tử, lấy hiệu là Hương Vân Đại Đầu Đà và tự xưng là Trúc Lâm Đại Sĩ. Tại đây Ngài đã sáng lập ra Thiền Phái Trúc Lâm mang đậm màu sắc Văn hóa Việt Nam.

         Sau thời gian tu hành khổ hạnh tại Yên Tử, Ngài xuống núi, đi khắp xóm làng, dậy dân chúng phá bỏ dâm từ và thực hành thập thiện, ban thuốc chữa bệnh cho dân nghèo.

        Tháng 5 năm 1307, Trúc Lâm Đại Sĩ lên tu tại một am trên ngọn Ngọa Vân.

        Giờ tý, Ngày 01 Tháng 11 năm 1308, Ngài an nhiên nhập niết bàn tại am Ngọa Vân. Sau khi Phật hoàng nhập Niết Bàn, Đệ tử của Ngài là Pháp Loa đã cho hỏa thiêu và thu lại hơn 3000 viên xá lỵ cuả ngài. 1 phần xá lỵ đầu tiên được tôn trí ngay tại Phật hoàng tháp ở am Ngọa Vân. Phần còn lại được đưa lên thuyền vua, trở về Kinh Đô và tôn trí ở nhiều nơi khác.       

          Ngọa Vân nghĩa là mây nằm. Am Ngọa Vân là am nằm trên mây. Ngọa Vân có vị trí đẹp cả về phương diện cảnh quan và phương diện phong thủy. Theo tài liệu nghiên cứu thực địa cho thấy, các công trình kiến trúc chùa, am Ngọa Vân đều có vị trí lưng tựa vào núi bốn mùa mây phủ. Hai cánh núi phía Đông và phía Tây hai bên tạo thế tay ngai. Phía trước là ngọn Bút dáng hình voi phục làm tiền án, xa xa hơn về phía Nam là thung lũng lớn với dòng sông Cầm uốn lượn mềm mại. Xét về phong thủy, nơi đây có Tả Thanh Long, Hữu Bạch Hổ, Sau có chẩm, Trước có án và xa xa là trường lưu thủy. Đây quả là nơi có vị thế đắc địa, có thể ví như miền đất Câu Thi Na nơi đức Phật Thích Ca nhập Niết Bàn vậy.

          Trải qua thăng trầm của lịch sử, Ngọa Vân từ Thời Trần, thời Lê, thời Nguyễn đã bị tàn phá nặng nề. Ngày nay, Ngọa Vân đã được đánh thức, trên nền kiến trúc cổ và các di vật để lại, Ngọa Vân đã được trùng tu khang trang, tố hảo và vẫn lưu giữ được những giá trị văn hóa cổ kính và linh thiêng của mình.

          Đã thành truyền thống, lễ hội xuân Ngọa Vân được diễn ra từ ngày 09 tháng Giêng đến hết tháng 3 âm lịch hàng năm. Đến với Ngọa Vân là du khách được trở về vùng đất Phật linh thiêng, được đắm mình trong không gian bao la hùng vĩ của núi rừng Bảo Đài. Với những sắc hoa rực rỡ như: màu vàng của hoa mai Ngọa Vân, sắc cam của hoa Sang nở rộ dọc cánh rừng Bảo Đài, sắc trắng của hoa Kim, hoa bạch trinh được trồng tại khuôn viên 2 nhà ga cáp treo, sắc hồng  của hoa đào ngày xuân, sắc xanh non của những rừng thông đang đua nhau đâm trồi nảy lộc. Đặc biệt là màu xanh ngút ngàn của những cánh rừng trúc Ngọa Vân. Trong không khí gió lạnh của vùng núi này, quý khách còn được đắm mình trong những màn mây trắng tựa như đang ở cõi tiên trên trần gian.

        Và đặc biệt hơn, quý vị còn được giác ngộ với những tinh tấn của Phật Tổ Trần Nhân Tông trong phái Thiền Trúc Lâm với tư tưởng “cư trần lạc đạo”:

Cõi trần vui Đạo cứ tùy duyên,
Đói bụng thì ăn mệt ngủ liền.
Báu vật trong nhà thôi tìm kiếm,
Đối cảnh vô tâm khỏi hỏi thiền 

” Trần Nhân Tông “

          Đó là tinh thần đạo pháp nhập thế: 1 người con của Phật phải biết vui với niềm vui của đất nước và đau với nỗi đau của dân tộc. Khi đất nước thanh bình rồi lại trở về với cuộc sống tu thiền thanh tịnh. Tinh thần đạo pháp của Phật hoàng Trần Nhân Tông là“lấy chỉ thẳng tâm người, thấy tánh thành Phật”- lấy con người làm gốc, tôn trọng con người, nâng cao giá trị của con người. Giá trị này cần được phát huy đúng mức, nhắc nhở cho con người phải luôn nhớ nguồn cội, phải biết trân quý, giữ gìn truyền thống quý báu của Tổ tiên, chính đó là nền tảng để xây dựng đất nước vững bền.

Nguồn: Ban quản lý di tích nhà Trần tại Đông Triều